Skonsolidowane sprawozdanie finansowe pod lupą — główne obszary rozbieżności w raportowaniu między MSSF a UoR

Spis treści

• Różnice w strukturze bilansu i sprawozdania
  • Klasyfikacja aktywów i zobowiązań finansowych
  • Wydzielenie innych całkowitych dochodów
• Przepływy pieniężne oraz noty objaśniające
  • Elastyczność rachunku przepływów pieniężnych
  • Rozszerzony zakres ujawnień i wycena ryzyka
• Wpływ standardów na zarządzanie grupą

Polskie grupy kapitałowe sporządzające skonsolidowane sprawozdania finansowe często stają przed koniecznością przejścia z krajowej Ustawy o rachunkowości na Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Emitenci papierów wartościowych, fundusze inwestycyjne oraz banki podlegają temu obowiązkowi z mocy prawa. Jednostki zależne funkcjonujące w strukturach, gdzie spółka matka wyższego szczebla stosuje MSSF, mogą wdrożyć te zasady dobrowolnie, aby ujednolicić raportowanie. Taka transformacja diametralnie zmienia układ prezentowanych danych na poziomie skonsolidowanym. Międzynarodowe wytyczne narzucają inne podejście do definicji kontroli, odmienne metody wyceny majątku oraz znacznie szerszy zakres ujawnień. Poprawne zmapowanie tych rozbieżności ułatwia organizację pracy działów finansowych i przygotowuje podmiot do rygorystycznego badania rocznego.

Różnice w strukturze bilansu i sprawozdania

Klasyfikacja aktywów i zobowiązań finansowych

Pierwszym obszarem wyraźnych rozbieżności jest podejście do prezentacji aktywów i zobowiązań. Ustawa o rachunkowości narzuca sztywny, kaskadowy układ bilansu. Wyszczególnia się w nim aktywa trwałe i obrotowe oraz pasywa długoterminowe i krótkoterminowe, co mocno formalizuje strukturę raportu. MSSF 1 wymaga odrębnej klasyfikacji pozycji bilansowych na krótkoterminowe i długoterminowe, opierając podział na ścisłym kryterium dwunastu miesięcy od daty bilansowej lub trwania standardowego cyklu operacyjnego przedsiębiorstwa.

Przeczytaj również: Jakie korzyści przynosi przestrzeganie fsg prawo dla małych i średnich firm?

Dodatkową różnicą pozostaje elastyczność w prezentowaniu procesów refinansowania. Zgodnie z międzynarodowymi standardami kredyty krótkoterminowe można zaklasyfikować jako długoterminowe, pod warunkiem że podmiot zamierza je zrolować na okres dłuższy niż rok i spełni stosowne kryteria przed datą autoryzacji sprawozdania. Zobowiązania naruszające kowenanty finansowe na dzień bilansowy wykazuje się w MSSF jako krótkoterminowe, chyba że instytucja finansująca udzieliła formalnej karencji.

Przeczytaj również: Optymalizacja struktury kapitałowej przedsiębiorstwa

Wydzielenie innych całkowitych dochodów

Kolejna zmiana strukturalna dotyczy sposobu prezentacji wypracowanego wyniku finansowego grupy. Polskie prawo bilansowe przewiduje klasyczny rachunek zysków i strat. Kończy się on na ustaleniu wyniku finansowego netto i nie obejmuje dodatkowych, niezrealizowanych elementów. Międzynarodowe standardy narzucają natomiast sporządzenie sprawozdania z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów.

Przeczytaj również: Jakie są najlepsze praktyki w zakresie zarządzania fsg podatki w firmie?

W tym układzie wyodrębnia się obligatoryjnie sekcję innych całkowitych dochodów (OCI). Obejmuje ona między innymi zyski i straty z wyceny instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne czy różnice kursowe wynikające z przeliczenia sprawozdań zagranicznych jednostek zależnych. Przekształcenie lokalnych danych z uwzględnieniem nowych kategorii wymaga ogromnej precyzji. Merytorycznym wsparciem dla zarządów w procesie raportowania grupowego MSSF służy Jakub Marszałek Audyt. Prawidłowe ujęcie specyficznych pozycji pozwala analitykom rzetelnie ocenić faktyczne zmiany w kapitale własnym, które nie wynikają bezpośrednio z transakcji z właścicielami.

Przepływy pieniężne oraz noty objaśniające

Elastyczność rachunku przepływów pieniężnych

Różnice w architekturze sprawozdawczej obejmują również rachunek przepływów pieniężnych, który stanowi kluczowe źródło wiedzy o płynności grupy. Krajowy Standard Rachunkowości nr 1 stosuje dość sztywne przyporządkowanie strumieni finansowych. Otrzymane odsetki i dywidendy trafiają z reguły do działalności inwestycyjnej. Zapłacone odsetki klasyfikuje się natomiast w działalności finansowej.

Międzynarodowy Standard Rachunkowości nr 7 pozostawia podmiotom gospodarczym wybór alokacji zapłaconych odsetek oraz otrzymanych dywidend. Standard pozwala ująć je w działalności operacyjnej, inwestycyjnej lub finansowej w zależności od charakteru biznesu. Podstawowym wymogiem jest tutaj konsekwentne stosowanie wybranej polityki rachunkowości w kolejnych latach obrotowych. W przypadku Ustawy o rachunkowości podmioty stosujące metodę pośrednią muszą odpowiednio korygować wynik finansowy netto, przypisując pozycje do wyznaczonych z góry sekcji.

Rozszerzony zakres ujawnień i wycena ryzyka

Sprawozdawczość według wytycznych globalnych stawia nieporównywalnie wyższe wymagania wobec informacji dodatkowej i not objaśniających. MSSF nakładają obowiązek ujawniania szczegółowych danych o wycenie do wartości godziwej zgodnie z MSSF 13. Dotyczy to w szczególności alokacji aktywów i zobowiązań do konkretnej hierarchii poziomów. Uwzględniają one rynkowe dane obserwowalne oraz wewnętrzne założenia nieobserwowalne.

Jednostki sporządzające skonsolidowane sprawozdanie muszą sprostać rygorom MSSF 7. Regulacja ta wymaga szerokich informacji o zarządzaniu ryzykiem finansowym w grupie kapitałowej. Niezbędne staje się przedstawienie ekspozycji na ryzyko rynkowe, kredytowe oraz ryzyko utraty płynności. Spółki muszą także opisać mechanizmy działania stosowanych instrumentów pochodnych. Krajowe przepisy poprzestają zazwyczaj na ustandaryzowanych notach, nie narzucając budowania tak zaawansowanych analiz wrażliwości modelu biznesowego.

Wpływ standardów na zarządzanie grupą

Zrozumienie fundamentalnych rozbieżności między lokalnymi a międzynarodowymi zasadami rachunkowości pozwala uniknąć chaosu informacyjnego podczas zamykania roku finansowego. Rzetelne zaplanowanie przejścia na wytyczne globalne chroni organy zarządcze przed błędną klasyfikacją majątku i ułatwia zewnętrzną weryfikację założeń biznesowych. Odpowiednie ustrukturyzowanie sprawozdania z sytuacji finansowej oraz wydzielenie innych całkowitych dochodów budują transparentny obraz sytuacji spółek powiązanych. Wczesna i trafna identyfikacja kluczowych różnic ułatwia późniejsze przeprowadzenie ustawowego badania skonsolidowanego raportu. Podejście takie skutecznie redukuje ryzyko opóźnień oraz niespodziewanych korekt audytorskich.